(દમણગંગા ટાઈમ્સ પ્રતિનિધિ)

સેલવાસ, તા. ૨૦ ઃ  દાદરા અને નગર હવેલીના દાપાડા વિસ્તારમાં વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીક આવેલી સ્ટીલ પ્રોસેસિંગ યુનિટમાંથી રાત્રિના સમયે ધુમાડાના મોટા ગોટેગોટા નીકળતા હોવાની તસવીર સામે આવ્યા બાદ પર્યાવરણીય દેખરેખ વ્યવસ્થા સામે સવાલો ઊભા થયા છે. આ યુનિટ ફણ્-૮૪૮ખ્ની નજીક આવેલી છે, જ્યાંથી દરરોજ હજારો લોકો, ઔદ્યોગિક કર્મચારીઓ, દ્વિચક્રી વાહનચાલકો અને કોમર્શિયલ વાહનો પસાર થાય છે. સરકારી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ રેકોર્ડમાં દાપાડા સ્થિત બલબીર રોલિંગ મિલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, યુનિટ-ત્ત્ત્ને રેડ કેટેગરી હેઠળ દર્શાવવામાં આવી છે. રેકોર્ડ મુજબ અહીં ભઠ્ઠી દ્વારા ફેરસ અને નોન-ફેરસ ધાતુઓનું મેલ્ટિંગ, રિફાઇનિંગ, રિ-પ્રોસેસિંગ અને કાસ્ટિંગ જેવી પ્રક્રિયાઓ કરવામાં આવે છે. રેકોર્ડમાં પ્રતિ કલાક ઍક મેટ્રિક ટનથી વધુ ઉત્પાદન ક્ષમતાવાળી પ્રવૃત્તિનો ઉલ્લેખ છે. આ ઔદ્યોગિક ઍકમ અભયારણ્યની અંદર નથી, પરંતુ સંરક્ષિત વન્યજીવ વિસ્તારની નજીક આવેલી છે. તેથી સવાલ ઍ છે કે આસપાસના વિસ્તારમાં હવાની ગુણવત્તા અને ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જનની પૂરતી દેખરેખ કરવામાં આવે છે કે નહીં. વન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ દાપાડા નજીકનું સતમાલિયા ક્ષેત્ર વિવિધ પ્રકારના હરણ, મૃગ અને પક્ષીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ વન્યજીવ આવાસ છે. સ્થળ પરથી લેવામાં આવેલી તસવીરમાં ઔદ્યોગિક પરિસરમાંથી ધુમાડાનો મોટો ગોટો નીકળતો જોવા મળે છે. જોકે માત્ર તસવીરના આધારે ઉત્સર્જન નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ છે અથવા ધુમાડામાં કોઈ હાનિકારક તત્વ છે તે કહી શકાય નહીં. તેના માટે અધિકૃત સ્ટેક-ઍમિશન અને ઍર-ક્વોલિટી ટેસ્ટના રિપોર્ટ જરૂરી છે. દૂષણ નિયંત્રણ સમિતિના ઓનલાઈન રેકોર્ડમાં બલબીર રોલિંગ મિલ્સ માટે ઘ્ંઁસ્ન્ફૂઁદ્દ દ્દં બ્ષ્ટફૂર્શ્વીદ્દફૂ મંજૂર થયાની માહિતી ઉપલબ્ધ છે. રેકોર્ડ મુજબ ઍક અરજીને ૨૭ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

પરંતુ ઉપલબ્ધ ઓનલાઈન રેકોર્ડમાં નવીનતમ કન્સેન્ટ ઓર્ડરની સંપૂર્ણ નકલ અને તેની તમામ શરતો સરળતાથી ઉપલબ્ધ નથી. ખાસ કરીને તેની હાલની માન્યતા, મંજૂર ઉત્પાદન ક્ષમતા, ઉત્સર્જન સંબંધિત શરતો અને અન્ય પર્યાવરણીય પાલન અંગેની વિગતોની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે. આ બાબતથી કંપની પાસે માન્ય મંજૂરી નથી તેવું સાબિત થતું નથી. પરંતુ રેડ કેટેગરીની ઔદ્યોગિક યુનિટ સાથે સંબંધિત પર્યાવરણીય મંજૂરી અને પાલનની વિગતો સામાન્ય લોકો માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ ન હોવી પારદર્શિતાનો સવાલ ચોક્કસ ઊભો કરે છે.

પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સમિતિની તાજેતરની તપાસ રિપોર્ટમાં શું નોંધાયું છે? છેલ્લી સ્ટેક-ઍમિશન તપાસ ક્યારે કરવામાં આવી અને તેના પરિણામો શું રહ્ના? યુનિટની મંજૂર ઉત્પાદન તથા ભઠ્ઠીની ક્ષમતા કેટલી છે? કયા પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સાધનો લગાવવામાં આવ્યા છે? ફર્નેસ ડસ્ટ અને સ્લેગનો નિકાલ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે? શું વન વિભાગે અભયારણ્યની નજીક આવેલી આ ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિની સંભવિત અસરનું કોઈ મૂલ્યાંકન કર્યું છે? આ સવાલોના જવાબ મળ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે કે તસવીરમાં દેખાતો ધુમાડો મંજૂર ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાનો સામાન્ય ભાગ છે કે પછી ઉત્સર્જન નિયંત્રણ વ્યવસ્થામાં કોઈ ખામી તરફ સંકેત કરે છે.